2023-10-06

《留侯論》【白話字拼音】


《 留(lîu) 侯(hô͘) 論(lūn) 》 蘇(so͘) 軾(sek)

古(kó͘) 之(chi) 所(séi) 謂( ūi) 豪(hô) 傑(ki̍at) 之(chi) 士(sū) 者(chía) , 必(pit) 有( íu) 過(kò) 人(jîn) 之(chi) 節(chiat) 。 人(jîn) 情(chêng) 有( íu) 所(séi) 不(hiu) 能(lêng) 忍(lún) 者(chía) , 匹(phit) 夫(hu) 見(kìan) 辱(ji̍ok) , 拔(po̍at) 劍(kìam) 而(jî) 起(khí) , 挺(théng) 身(sin) 而(jî) 鬥(tò͘) , 此(chhú) 不(hiu) 足(chù) 為( ûi) 勇( íong) 也( īa) 。 天(thian) 下(hēe) 有( íu) 大(thài) 勇( íong) 者(chía) , 卒(chut) 然(jîan) 臨(lîm) 之(chi) 而(jî) 不(hiu) 驚(keng) , 無(bû) 故(kò͘) 加(kee) 之(chi) 而(jî) 不(hiu) 怒(lōⁿ) 。 此(chhú) 其(kî) 所(séi) 挾(hi̍ap) 持(tî) 者(chía) 甚(sīm) 大(thài) , 而(jî) 其(kî) 志(chì) 甚(sīm) 遠( oán) 也( īa) 。

夫(hu) 子(chú) 房(pông) 受(sīu) 書(si) 於( i) 圯( î) 上(síang) 之(chi) 老(ló) 人(jîn) 也( īa) , 其(kî) 事(sū) 甚(sīm) 怪(koài) ; 然(jîan) 亦( e̍k) 安( an) 知(tì) 其(kî) 非(hui) 秦(chîn) 之(chi) 世(sì) , 有( íu) 隱( ín) 君(kun) 子(chú) 者(chía) 出(chhut) 而(jî) 試(sì) 之(chi) 。 觀(koan) 其(kî) 所(séi) 以( í) 微(bî) 見(kìan) 其(kî) 意( ì) 者(chía) , 皆(kai) 聖(sèng) 賢(hîan) 相(siang) 與( î) 警(kéng) 戒(kài) 之(chi) 義(gī) ; 而(jî) 世(sì) 不(hiu) 察(chhat) , 以( í) 為( ûi) 鬼(kúi) 物(bu̍t) , 亦( e̍k) 已(chiat) 過(kò) 矣( ì) 。 且(chhi) 其(kî) 意( ì) 不(hiu) 在(chāi) 書(si) 。

當(tong) 韓(hân) 之(chi) 亡(bû) , 秦(chîn) 之(chi) 方(hong) 盛(sêng) 也( īa) , 以( í) 刀(to) 鋸(kì) 鼎(téng) 鑊(hō͘) 待(thāi) 天(thian) 下(hēe) 之(chi) 士(sū) 。 其(kî) 平(pîan) 居(ki) 無(bû) 罪(chōe) 夷( î) 滅(bi̍at) 者(chía) , 不(hiu) 可(khó) 勝(sin) 數(sok) 。 雖(sui) 有( íu) 賁(phun) 、 育( i̍ok) , 無(bû) 所(séi) 復(hīu) 施(sì) 。 夫(hu) 持(tî) 法(hoat) 太(thài) 急(kip) 者(chía) , 其(kî) 鋒(hong) 不(hiu) 可(khó) 犯(hoān) , 而(jî) 其(kî) 勢(sì) 未(bī) 可(khó) 乘(sêng) 。 子(chú) 房(pông) 不(hiu) 忍(lún) 忿(hún) 忿(hún) 之(chi) 心(sim) , 以( í) 匹(phit) 夫(hu) 之(chi) 力(le̍k) 而(jî) 逞(théng) 於( i) 一( it) 擊(kek) 之(chi) 間(kan) ; 當(tong) 此(chhú) 之(chi) 時(sî) , 子(chú) 房(pông) 之(chi) 不(hiu) 死(sú) 者(chía) , 其(kî) 間(kan) 不(hiu) 能(lêng) 容( îong) 發(hoat) , 蓋(kài) 亦( e̍k) 已(chiat) 危(gûi) 矣( ì) 。

千(chhian) 金(kim) 之(chi) 子(chú) , 不(hiu) 死(sú) 於( i) 盜(tō) 賊(che̍k) , 何(hō) 者(chía) ? 其(kî) 身(sin) 之(chi) 可(khó) 愛( ài) , 而(jî) 盜(tō) 賊(che̍k) 之(chi) 不(hiu) 足(chù) 以( í) 死(sú) 也( īa) 。 子(chú) 房(pông) 以( í) 蓋(kài) 世(sì) 之(chi) 才(chhâi) , 不(hiu) 為( ûi) 伊( i) 尹( ín) 、 太(thài) 公(kong) 之(chi) 謀(bô͘) , 而(jî) 特(te̍k) 出(chhut) 於( i) 荊(keng) 軻(kho) 、 聶(liap) 政(chèng) 之(chi) 計(kèi) , 以( í) 僥(kiau) 倖(hēng) 於( i) 不(hiu) 死(sú) , 此(chhú) 圯( î) 上(síang) 老(ló) 人(jîn) 所(séi) 為( ûi) 深(chhim) 惜(sek) 者(chía) 也( īa) 。 是(sī) 故(kò͘) 倨(kì) 傲(gō) 鮮(sian) 腆(thían) 而(jî) 深(chhim) 折(chiat) 之(chi) 。 彼(pí) 其(kî) 能(lêng) 有( íu) 所(séi) 忍(lún) 也( īa) , 然(jîan) 後(hō͘) 可(khó) 以( í) 就(chīu) 大(thài) 事(sū) , 故(kò͘) 曰( o̍at) : 「 孺(jî) 子(chú) 可(khó) 教(kàu) 也( īa) 。 」

楚(chhó͘) 莊(chong) 王( ông) 伐(ho̍at) 鄭(tēng) , 鄭(tēng) 伯(pà) 肉(ji̍ok) 袒(tān) 牽(khian) 羊( îang) 以( í) 逆(ge̍k) ; 莊(chong) 王( ông) 曰( o̍at) : 「 其(kî) 君(kun) 能(lêng) 下(hēe) 人(jîn) , 必(pit) 能(lêng) 信(sin) 用( īong) 其(kî) 民(bîn) 矣( ì) 。 」 遂(sūi) 捨(sía) 之(chi) 。 勾(ko͘) 踐(chían) 之(chi) 困(khùn) 於( i) 會(kòe) 稽(kei) , 而(jî) 歸(kui) 臣(sîn) 妾(chhiap) 於( i) 吳(gô͘) 者(chía) , 三(sam) 年(lîan) 而(jî) 不(hiu) 倦(koān) 。 且(chhi) 夫(hu) 有( íu) 報(pò) 人(jîn) 之(chi) 志(chì) , 而(jî) 不(hiu) 能(lêng) 下(hēe) 人(jîn) 者(chía) , 是(sī) 匹(phit) 夫(hu) 之(chi) 剛(kong) 也( īa) 。 夫(hu) 老(ló) 人(jîn) 者(chía) , 以( í) 為( ûi) 子(chú) 房(pông) 才(chhâi) 有( íu) 餘( î) , 而(jî) 憂( iu) 其(kî) 度(to̍k) 量(lîang) 之(chi) 不(hiu) 足(chù) , 故(kò͘) 深(chhim) 折(chiat) 其(kî) 少(síau) 年(lîan) 剛(kong) 銳(jōe) 之(chi) 氣(khì) , 使(sú) 之(chi) 忍(lún) 小(síau) 忿(hún) 而(jî) 就(chīu) 大(thài) 謀(bô͘) 。 何(hō) 則(chek) ? 非(hui) 有( íu) 生(seng) 平(pîan) 之(chi) 素(sò͘) , 卒(chut) 然(jîan) 相(siang) 遇(gī) 於( i) 草(chhó) 野( ía) 之(chi) 間(kan) , 而(jî) 命(bān) 以( í) 僕(po̍k) 妾(chhiap) 之(chi) 役( e̍k) , 油( îu) 然(jîan) 而(jî) 不(hiu) 怪(koài) 者(chía) , 此(chhú) 固(kò͘) 秦(chîn) 皇(hông) 之(chi) 所(séi) 不(hiu) 能(lêng) 驚(keng) , 而(jî) 項(hāng) 籍(che̍k) 之(chi) 所(séi) 不(hiu) 能(lêng) 怒(lōⁿ) 也( īa) 。

觀(koan) 夫(hu) 高(ko) 祖(chó͘) 之(chi) 所(séi) 以( í) 勝(sin) , 而(jî) 項(hāng) 籍(che̍k) 之(chi) 所(séi) 以( í) 敗(pāi) 者(chía) , 在(chāi) 能(lêng) 忍(lún) 與( î) 不(hiu) 能(lêng) 忍(lún) 之(chi) 間(kan) 而(jî) 已(chiat) 矣( ì) 。 項(hāng) 籍(che̍k) 唯( úi) 不(hiu) 能(lêng) 忍(lún) , 是(sī) 以( í) 百(pek) 戰(chìan) 百(pek) 勝(sin) 而(jî) 輕(kheng) 用( īong) 其(kî) 鋒(hong) ; 高(ko) 祖(chó͘) 忍(lún) 之(chi) , 養( īang) 其(kî) 全(choân) 鋒(hong) 而(jî) 待(thāi) 其(kî) 弊(pī) , 此(chhú) 子(chú) 房(pông) 教(kàu) 之(chi) 也( īa) 。 當(tong) 淮(hoâi) 陰( im) 破(phò) 齊(chêi) 而(jî) 欲( i̍ok) 自(chū) 王( ông) , 高(ko) 祖(chó͘) 發(hoat) 怒(lōⁿ) , 見(kìan) 於( i) 詞(sû) 色(sek) 。 由( îu) 此(chhú) 觀(koan) 之(chi) , 猶( îu) 有( íu) 剛(kong) 強(kîang) 不(hiu) 忍(lún) 之(chi) 氣(khì) , 非(hui) 子(chú) 房(pông) 其(kî) 誰(sûi) 全(choân) 之(chi) ?

太(thài) 史(sú) 公(kong) 疑(gî) 子(chú) 房(pông) 以( í) 為( ûi) 魁(khoe) 梧(gô͘) 奇(ki) 偉( úi) , 而(jî) 其(kî) 狀(chōng) 貌(bāuⁿ) 乃(láiⁿ) 如(jî) 婦(hū) 人(jîn) 女(līⁿ) 子(chú) , 不(hiu) 稱(chheng) 其(kî) 志(chì) 氣(khì) 。 嗚( o͘) 呼(ho͘) ! 此(chhú) 其(kî) 所(séi) 以( í) 為( ûi) 子(chú) 房(pông) 歟( î) ! ()

沒有留言 :

張貼留言