2022-07-10

素書【台羅拼音】

《素sòo 書su 》

原guân 始sú 章tsiong 第tē 一it

夫hu 道tō 、德tik 、仁jîn 、義gī 、禮lé 五ngóo 者tsiá ,一it 體thé 也iā 。道tō 者tsiá ,人jîn 之tsi 所sóo 蹈tō ,使sú 萬bān 物bu̍t 不put 知ti 其kî 所sóo 由iû 。德tik 者tsiá ,人jîn 之tsi 所sóo 得iû ,使sú 萬bān 物bu̍t 各kok 得tik 其kî 所sóo 欲io̍k 。仁jîn 者tsiá ,人jîn 之tsi 所sóo 親tshin ,有iú 慈tsû 慧hūi 惻tshik 隱ún 之tsi 心sim ,以í 遂sūi 其kî 生sing 存tshûn 。義gī 者tsiá ,人jîn 之tsi 所sóo 宜gî ,賞sióng 善siān 罰hua̍t 惡ok ,以í 立li̍p 功kong 立li̍p 事sū 。禮lé 者tsiá ,人jîn 之tsi 所sóo 履lí ,夙siok 興hing 夜iā 寐bī ,以í 成sîng 人jîn 倫lûn 之tsi 序sū 。夫hu 欲io̍k 為ūi 人jîn 之tsi 本pún ,不put 可khó 無bû 一it 焉ian 。賢hiân 人jîn 君kun 子tsú ,明bîng 於î 盛sīng 衰sue 之tsi 道tō ,通thong 乎hôo 成sîng 敗pāi 之tsi 數sòo ,審sím 乎hôo 治tī 亂luān 之tsi 勢sè ,達ta̍t 乎hôo 去khì 就tsiū 之tsi 理lí 。若jio̍k 時sî 至tsì 而jî 行hîng ,則tsik 能lîng 極ki̍k 人jîn 臣sîn 之tsi 位ūi ; 得tik 機ki 而jî 動tōng ,則tsik 能lîng 成sîng 絕tsua̍t 代tài 之tsi 功kong 。如jû 其kî 不put 遇gū ,沒bu̍t 身sing 而jî 已í 。是sī 以í 其kî 道tō 足tsiok 高ko ,而jî 名bîng 重tiōng 於î 後hiō 代tài 。

正tsìng 道tō 章tsiong 第tē 二jī

德tik 足tsiok 以í 懷huâi 遠uán ,信sìn 足tsiok 以í 一it 異ī ,義gī 足tsiok 以í 得tik 眾tsiòng ,才tsâi 足tsiok 以í 鑑kàm 古kóo ,明bîng 足tsiok 以í 照tsiàu 下hā ,此tshú 人jîn 之tsi 俊tsùn 也iā 。行hîng 足tsiok 以í 為ūi 儀gî 表piáu ,智tì 足tsiok 以í 決kuat 嫌hiâm 疑gî ,信sìn 可khó 以í 使sù 守siú 約iok ,廉liâm 可khó 以í 使sú 分hun 財tsâi ,此tshú 人jîn 之tsi 豪hô 也iā 。守siú 職tsit 而jî 不put 廢hùi ,處tshú 義gī 而jî 不put 回huê ,見kiàn 嫌hiâm 而jî 不put 苟kóo 免bián ,見kiàn 利lī 而jî 不put 苟kóo 得tik ,此tshú 人jîn 之tsi 傑kia̍t 也iā 。

求kiû 人jîn 之tsi 志tsì 章tsiong 第tē 三sam

絕tsua̍t 嗜sī 禁kìm 慾io̍k ,所sóo 以í 除tû 累lūi 。抑ia̍h 非hui 損sún 惡ok ,所sóo 以í 讓jiōng 過kò 。貶pián 酒tsiú 闕khuat 色sik ,所sóo 以í 無bû 污u 。 避pī 嫌hiâm 遠uán 疑gî ,所sóo 以í 不put 誤gōo 。博phok 學ha̍k 切tshiat 問būn ,所sóo 以í 廣kóng 知ti 。高ko 行hîng 微bî 言giân ,所sóo 以í 修siu 身sing 。 恭kiong 儉khiām 謙khiam 約iok ,所sóo 以í 自tsū 守siú 。深tshim 計kè 遠uán 慮lī ,所sóo 以í 不put 窮kiông 。親tshin 仁jîn 友iú 直ti̍t ,所sóo 以í 扶hû 顛tian 。 近kīn 恕sù 篤tok 行hîng ,所sóo 以í 接tsiap 人jîn 。任jīm 材tsâi 使sú 能lîng ,所sóo 以í 濟tsè 物bu̍t 。殫tan 惡ok 斥thik 讒tshâm ,所sóo 以í 止tsí 亂luān 。 推thui 古kóo 驗giām 今kim ,所sóo 以í 不put 惑hi̍k 。先sian 揆kûi 後hiō 度tōo ,所sóo 以í 應ìng 卒tsut 。設siat 變piàn 致tì 權khuân ,所sóo 以í 解kái 結kiat 。 括kuat 囊lông 順sūn 會huē ,所sóo 以í 無bû 咎kiū 。橛kue̍h 橛kue̍h 梗kíng 梗kíng ,所sóo 以í 立li̍p 功kong 。孜tsu 孜tsu 淑siok 淑siok ,所sóo 以í 保pó 終tsiong 。

本pún 德tik 宗tsong 道tō 章tsiong 第tē 四sù

夫hu 志tsì 心sim 篤tok 行hîng 之tsi 術su̍t ,長tiông 莫bo̍k 長tiông 於î 博phok 謀bôo ,安an 莫bo̍k 安an 於î 忍jím 辱jio̍k ,先sian 莫bo̍k 先sian 於î 修siu 德tik ,樂lo̍k 莫bo̍k 樂lo̍k 於î 好hònn 善siān ,神sîn 莫bo̍k 神sîn 於î 至tsì 誠sîng ,明bîng 莫bo̍k 明bîng 於î 體thé 物bu̍t ,潔kiat 莫bo̍k 潔kiat 於î 謹kín 獨to̍k ,吉kiat 莫bo̍k 吉kiat 於î 知ti 足tsiok ,苦khóo 莫bo̍k 苦khóo 於î 多to 願guān ,悲pi 莫bo̍k 悲pi 於î 精tsing 散sàn ,病pīng 莫bo̍k 病pīng 於î 無bû 常siông ,短tuán 莫bo̍k 短tuán 於î 苟kóo 得tik ,幽iu 莫bo̍k 幽iu 於î 貪tham 鄙phí ,孤koo 莫bok 孤ko͘h 於î 自tsū 恃sī ,危gûi 莫bo̍k 危gûi 於î 任jīm 疑gî ,敗pāi 莫bo̍k 敗pāi 於î 多to 私su 。

道tō 義gī 章tsiong 第tē 五ngóo

以í 明bîng 示sī 下hā 者tsiá 暗àm ,有iú 過kò 不put 知ti 者tsiá 蔽pè ,迷bê 而jî 不put 返huán 者tsiá 惑hi̍k ,以í 言giân 取tshú 怨uàn 者tsiá 禍hō ,令līng 與ú 心sim 乖kuai 者tsiá 廢hùi ,後hiō 令līng 繆biū 前tsiân 者tsiá 毀húi ,怒nōo 而jî 無bû 威ui 者tsiá 犯huān ,好hònn 眾tsiòng 辱jio̍k 人jîn 者tsiá 殃iong ,戮lio̍k 辱jio̍k 所sóo 任jīm 者tsiá 危ûi ,慢bān 其kî 所sóo 敬kìng 者tsiá 凶hiong ,貌māu 合ha̍p 心sim 離lī 者tsiá 孤koo ,親tshin 讒tshâm 遠uán 忠tiong 者tsiá 亡bông ,近kīm 色sik 遠uán 賢hiân 者tsiá 昏hun ,女lú 謁iat 公kong 行hîng 者tsiá 亂luān ,私su 人jîn 以í 官kuan 者tsiá 浮hû ,凌lîng 下hā 取tshú 勝sìng 者tsiá 侵tshim ,名bîng 不put 勝sìng 實si̍t 者tsià 耗hònn 。略lio̍h 己kí 而jî 責tsik 人jîn 者tsiá 不put 治tī ,自tsū 厚hiō 而jî 薄po̍k 人jîn 者tsiá 棄khì 廢hùi 。以í 過kò 棄khì 功kong 者tsiá 損sún ,群kûn 下hā 外guē 異ī 者tsiá 淪lûn ,既kì 用iōng 不put 任jīm 者tsiá 疏soo ,行hîng 賞sióng 吝līm 色sik 者tsiá 沮tsóo ,多to 許hí 少siáu 與ú 者tsiá 怨uàn ,既kì 迎gîng 而jî 拒kū 者tsiá 乖kuai 。薄po̍k 施si 厚hiō 望bōng 者tsiá 不put 報pòo ,貴kùi 而jî 忘bōng 賤tsiān 者tsiá 不put 久kiú 。念liām 舊kiū 而jî 棄khì 新sin 功kong 者tsiá 凶hiong ,用iōng 人jîn 不put 得tik 正tsìng 者tsiá 殆tāi ,強kiōng 用iōng 人jîn 者tsiá 不put 畜thiok ,為ūi 人jîn 擇ti̍k 官kuan 者tsiá 亂luān ,失sit 其kî 所sóo 強kiông 者tsiá 弱jio̍k ,決kuat 策tshik 於î 不put 仁jîn 者tsiá 險hiám ,陰im 計kè 外guē 泄siat 者tsiá 敗pāi ,厚hōo 斂liám 薄po̍k 施si 者tsiá 凋tiau 。戰tsiàn 士sū 貧pîn ,游iû 士sū 富hù 者tsiá 衰sue ; 貨hè 賂lōo 公kong 行hîng 者tsiá 昧māi ; 聞bûn 善siān 忽hut 略lio̍k ,記kì 過kòo 不put 忘bōng 者tsiá 暴pō ; 所sóo 任jīm 不put 可khó 信sìn ,所sóo 信sìn 不put 可khó 任jīm 者tsiá 濁to̍k 。牧bo̍k 人jîn 以í 德tik 者tsiá 集tsi̍p ,繩sîng 人jîn 以í 刑hîng 者tsiá 散sàn 。小siáu 功kong 不put 賞sióng ,則tsik 大tāi 功kong 不put 立li̍p ; 小siáu 怨uàn 不put 赦sià ,則tsik 大tāi 怨uàn 必pit 生sing 。賞sióng 不put 服ho̍k 人jîn ,罰hua̍t 不put 甘kam 心sim 者tsiá 叛puān 。賞sióng 及ki̍p 無bû 功kong ,罰hua̍t 及ki̍p 無bû 罪tsuē 者tsiá 酷khok 。聽thìng 讒tshâm 而jî 美bí ,聞bûn 諫kàn 而jî 仇siû 者tsiá 亡bong 。能lîng 有iú 其kî 有iú 者tsiá 安an ,貪tham 人jîn 之tsi 有iú 者tsiá 殘tsân 。

安an 禮lé 章tsiong 第tē 六lio̍k

怨uàn 在tsāi 不put 舍sià 小siáu 過kòo ,患huān 在tsāi 不put 預ū 定tīng 謀biô 。福hok 在tsāi 積tsik 善siān ,禍hō 在tsāi 積tsik 惡ok 。飢ki 在tsāi 賤tsiān 農lông ,寒hân 在tsāi 墮tūi 織tsit 。安an 在tsāi 得tik 人jîn ,危gûi 在tsāi 失sit 事sū 。富hù 在tsāi 迎gîng 來lâi ,貧pîn 在tsāi 棄khì 時sî 。上siōng 無bû 常siông 操tsho ,下hā 多to 疑gî 心sim 。輕khing 上siōng 生sing 罪tsuē ,侮bú 下hā 無bû 親tshin 。近kīm 臣sîn 不put 重tiong ,遠uán 臣sîn 輕khing 之tsi 。自tsū 疑gî 不put 信sìn 人jîn ,自tsū 信sìn 不put 疑gî 人jîn 。枉óng 士sū 無bû 正tsìng 友iú ,曲khiok 上siōng 無bû 直ti̍t 下hā 。危gûi 國kok 無bû 賢hiân 人jîn ,亂luān 政tsìng 無bû 善siān 人jîn 。愛ài 人jîn 深tshim 者tsiá 求kiû 賢hiân 急kip ,樂lo̍k 得tik 賢hiân 者tsiá 養ióng 人jîn 厚hōo 。國kok 將tsiong 霸pà 者tsiá 士sū 皆kai 歸kui ,邦pang 將tsiong 亡bông 者tsiá 賢hiân 先sian 避pī 。地tē 薄po̍k 者tsiá 大tāi 物bu̍t 不put 產sán ,水súi 淺tshián 者tsiá 大tāi 魚gû 不put 游iû ,樹sū 禿thut 者tsiá 大tāi 禽khîm 不put 棲tshe ,林lîm 疏soo 者tsiá 大tāi 獸siù 不put 居ki 。山san 峭siàu 者tsiá 崩ping ,澤ti̍k 滿buán 者tsiá 溢ik 。棄khì 玉gio̍k 取tshú 石si̍k 者tsiá 盲bông ,羊iông 質tsit 虎hóo 皮phî 者tsiá 柔jiû 。衣i 不put 舉kí 領líng 者tsiá 倒tò ,走tsóo 不put 視sī 地tē 者tsiá 顛tian 。柱tsū 弱jio̍k 者tsiá 屋ok 壞huāi ,輔hú 弱jio̍k 者tsiá 國kok 傾khing 。足tsiok 寒hân 傷siong 心sim ,人jîn 怨uàn 傷siong 國kok 。山san 將tsiong 崩ping 者tsiá 下hā 先sian 隳tūi ,國kok 將tsiong 衰sue 者tsiá 人jîn 先sian 弊pè 。根kin 枯koo 枝tsi 朽hiú ,人jîn 困khùn 國kok 殘tsân 。與ú 覆hok 車ki 同tông 軌kúi 者tsiá 傾khing ,與ú 亡bông 國kok 同tông 事sū 者tsiá 滅bia̍t 。見kiàn 已í 生sing 者tsiá 慎sīn 將tsiong 生sing ,惡ok 其kî 跡tsik 者tsiá 須su 避pī 之tsi 。畏ùi 危gûi 者tsiá 安an ,畏ùi 亡bông 者tsiá 存tsûn 。夫hu 人jîn 之tsi 所sóo 行hîng ,有iú 道tō 則tsik 吉kiat ,無bû 道tō 則tsik 凶hiong 。吉kiat 者tsiá ,百pik 福hok 所sóo 歸kui ; 凶hiong 者tsiá ,百pik 禍hō 所sóo 攻kong 。非hui 其kî 神sîn 聖sìng ,自tsū 然jiân 所sóo 鍾tsiong 。務bū 善siān 策tshik 者tsiá 無bû 惡ok 事sū ,無bû 遠uán 慮lī 者tsiá 有iú 近kīn 憂iu 。同tông 志tsì 相siong 得tik ,同tông 仁jîn 相siong 憂iu ,同tông 惡ok 相siong 黨tóng ,同tông 愛ài 相siong 求kiû ,同tông 美bí 相siong 妒tòo ,同tông 智tì 相siong 謀bô ,同tông 貴kùi 相siong 害hāi ,同tông 利lī 相siong 忌kī ,同tông 聲sing 相siong 應ìng ,同tông 氣khì 相siong 感kám ,同tông 類lūi 相siong 依i ,同tông 義gī 相siong 親tshin ,同tông 難lân 相siong 濟tsè ,同tông 道tō 相siong 成sîng ,同tông 藝gē 相siong 規kui ,同tông 巧kháu 相siong 勝sìng : 此tshú 乃nái 數sòo 之tsi 所sóo 得tik ,不put 可khó 與ú 理lí 違ûi 。釋sik 己kí 而jî 教kàu 人jîn 者tsiá 逆gi̍k ,正tsìng 己kì 而jî 化huà 人jîn 者tsiá 順sūn 。逆gi̍k 者tsiá 難lân 從tsiông ,順sūn 者tsiá 易i̍k 行hîng ,難lân 從tsiông 則tsik 亂luān ,易i̍k 行hîng 則tsik 理lí 。如jû 此tshú 理lí 身sin 、理lí 國kok 、理lí 家ka ,可khó 也iā !

沒有留言 :

張貼留言